AI agentlər
AI agent chatbot deyil: fərq nədir?
Chatbot cavab yazır, AI agent sizin 1C və ERP məlumatınızda iş görür və təsdiqinizlə hərəkət edir. Fərqi bir sualla izah edirik.
Bu yazıda
Qısa cavab: Chatbot mesaja cavab yazır. AI agent isə şirkətinizin öz məlumatında, yəni 1C, ERP və ya mail-də iş görür: oxuyur, hesablayır, sənəd layihəsi hazırlayır. Nəticəni siz yoxlayırsınız, əməliyyat isə yalnız təsdiqinizdən sonra icra olunur.
AI agent şirkətinizin sistemlərində icazə verdiyiniz məlumatla işləyən, nəticəni hazır layihə kimi təqdim edən və hərəkəti yalnız sizin təsdiqinizlə icra edən komanda üzvüdür.
Bu fərq sözdə kiçik görünür, amma iş üçün böyükdür. Çox şirkətdə vaxt ən çox sualın özünə yox, cavabın hansı sistemdə, hansı hesabatda olduğunu tapmağa gedir. Adi chatbot həmin məlumatın yanında olmadığı üçün bu işi görə bilmir. AI agent isə məhz həmin məlumatın yanında işləyir.
Chatbot nə edir?
Chatbot söhbət pəncərəsidir. Sual yazırsınız, o mətn şəklində cavab verir. Bunu saytda, mesajlaşma platformasında və ya WhatsApp-da görmüsünüz.
Adi chatbot sabit mətnlər və ümumi bilik üzrə işləyir. Tez-tez verilən sualları cavablandırmaq, müştərini doğru bölməyə yönləndirmək və iş saatlarını bildirmək üçün bu yaxşıdır. Amma şirkətinizin bu günkü borc siyahısına çıxışı yoxdursa, bu sualı cavablandıra bilmir.
AI agent nə edir?
AI agent sizin sisteminizə qoşulur və yalnız icazə verdiyiniz məlumatı oxuyur. Sadəcə cavab verməklə kifayətlənmir: nəticəni hesablayır, sənəd layihəsi yazır və ya əməliyyat təklif edir.
Məsələn, Nümunə Distribusiya MMC-nin maliyyə şöbəsi belə sual verir: «Vaxtı 30 gündən çox keçmiş borcu olan müştərilər kimlərdir?» Agent 1C-dəki debitor qalıqlarını oxuyur, gecikmə gününə görə süzür, cəmi göstərir və hər müştəri üçün xatırlatma layihəsi hazırlayır. Layihəni maliyyə şöbəsi oxuyur, düzəldir və ya təsdiqləyir. Təsdiq verilməyincə heç bir xatırlatma göndərilmir. Bu ssenari addım-addım debitor borcları yazısında göstərilib.
Məlumat sistemdə olanda fərq necə görünür?
Eyni sual chatbotda və AI agentdə tamamilə fərqli nəticə verir. Aşağıdakı cədvəl əsas fərqləri göstərir.
| Chatbot | ONYX AI agent | |
|---|---|---|
| Əsas iş | Mesaja cavab verir | Sizin məlumatınızda iş görür: oxuyur, hesablayır, sənəd hazırlayır |
| Məlumat mənbəyi | Sabit mətn və ya ümumi bilik | 1C, ERP, verilənlər bazası, mail: sizin sistemləriniz |
| Nəticə | Cavab mətni | Hazır layihə: sorğu cavabı, təklif, xatırlatma, sifariş təklifi |
| Əməliyyat | Adətən yoxdur | Yalnız siz təsdiqlədikdən sonra |
| İzləmə | Söhbət tarixçəsi | Hər addım jurnalda: sorğu, mənbə, layihə, təsdiq, vaxt |
| Məlumatın yeri | Söhbət platformasının qaydalarına bağlıdır | Bağlayıcı sizin tərəfinizdə; model seçimi sizin əlinizdə |
Qısaca: chatbot sizinlə danışır, AI agent sizin üçün iş görür.
Azərbaycan şirkəti üçün bu fərq niyə vacibdir?
Bir çox şirkət mühasibat və əməliyyat uçotu üçün 1C-dən istifadə edir. Məlumat artıq sistemdədir, amma onu oxumaq üçün hər dəfə ayrı hesabat açılır, Excel-ə köçürülür və əl ilə toplanır. Bu iş hər ay eyni qaydada təkrarlanır.
Ödəniş gecikmələri də bu zəncirin bir hissəsidir. Avropada aparılan 2024-cü il tədqiqatına görə (Intrum), şirkətlər ildə orta hesabla 73 gün vaxtı keçmiş fakturaların izlənməsinə sərf edir. Vaxtı keçmiş borcu izləmək hər həftə maliyyə şöbəsinin vaxtını aparır.
Sənəd tərəfində risk daha ciddidir. Dövlət Vergi Xidmətinin açıqlamasına görə, elektron qaimə-faktura verilməli olduqda, onu vermədən malların təqdim edilməsinə görə maliyyə sanksiyası tətbiq olunur. Agent belə sənədləri tapıb layihə hazırlaya bilər, amma hüquqi qərar mühasibindir.
Chatbot bu hesabatları hazırlamır. AI agent isə onları məlumatın yanında hazırlayır və qərarı sizə verir.
Hər birini nə vaxt seçmək lazımdır?
Chatbot uyğundur, əgər:
- Eyni suallar çox gəlir və cavab sabit mətnlə verilə bilər.
- Cavab şirkətinizin bu günkü rəqəminə əsaslanmır.
- Müştəri üçün ilk müraciət nöqtəsi lazımdır.
AI agent uyğundur, əgər:
- Cavab 1C və ya ERP-dəki cari rəqəmə əsaslanır.
- Nəticə sənəd, təklif, xatırlatma və ya sifariş kimi hərəkətə çevrilir.
- Layihəni yoxlayıb təsdiq edən məsul şəxs var və bu addım jurnalda görünməlidir.
Agent necə təsdiq alır?
İş üç addımla gedir: agent oxuyur, hazırlayır, siz təsdiqləyirsiniz. Bu qayda üç sözə sığır: təklif, təsdiq, icra. «Təsdiqlə» düyməsi basılmadan heç bir əməliyyat icra olunmur.
Hər sorğu, oxunan mənbə, hazırlanan layihə, təsdiq edən şəxs və vaxt jurnalda qalır. Başlanğıcda agent yalnız oxuyur.
Vaxtınız hara gedir?
Komandanızın ən çox vaxtı hansı işə gedir: cavab yazmağa, yoxsa lazımi rəqəmi tapmağa? Əgər ikinci cavabdırsa, AI agent sizin üçün uyğun ola bilər. Bunu birlikdə yoxlamaq üçün 30 dəqiqəlik söhbət keçirilir.
AI hazırlıq yoxlaması. 30 dəqiqə, pulsuz. Sistemlərinizə giriş tələb olunmur, söhbət kifayətdir. Zəngdən sonra 1 iş günü ərzində sizə 1–2 səhifəlik «AI hazırlıq xəritəsi» təqdim edirik: məlumatınız harada yerləşir və hansı ssenari ilk olaraq uyğundur. Pilot 7 gün ərzində başlaya bilər.
Tez-tez verilən suallar
Chatbot ilə AI agent eyni şeydir?
Xeyr. Chatbot söhbətə cavab verir. AI agent sizin məlumatınızda oxuyur, layihə hazırlayır və təsdiqinizlə iş görür.
AI agent məlumatımı xarici serverə göndərirmi?
Model seçimi sizindir. Lokal model sizin GPU serverinizdə işləyir və sorğu şirkət şəbəkənizdən çıxmır. Bulud modelində isə yalnız sorğuya aid hissələr (snippet) modelə göndərilir, bütün bazanız göndərilmir.
AI agent özü qərar verirmi?
Xeyr. Agent layihə və təklif hazırlayır. Qərar və təsdiq sizin və ya məsul şöbənizindir.
Agent səhv edərsə nə olur?
Təsdiqsiz heç bir layihə icra olunmur. Təsdiq qapısı məhz bunun üçündür. Hər addım jurnalda görünür.
Hansı sistemlərə qoşulur?
1C, ONYX ERP, verilənlər bazaları və mail. Konkret konfiqurasiya AI hazırlıq yoxlamasında təsdiqlənir.
Pilot nə qədər çəkir?
Pilot 7 gün ərzində başlayır və 30–60 gün çəkir. Bir iş sahəsi, bir sorğu, yalnız oxuma.
Ətraflı məlumat üçün: Sizin AI komandanız bölməsində dörd rol və Xüsusi agent necə işlədiyini görə bilərsiniz. Təsdiq qapısının necə qurulduğunu AI agent necə işləyir səhifəsində oxuyun. Qoşulma addımları üçün isə 1C və ERP məlumatını AI agentə necə qoşmaq olar? yazısına baxın.